---

Judge a man by his questions rather than his answers.
เวลาจะตัดสินคนให้ตัดสินที่คำถามของเขา ไม่ใช่คำตอบของเขา

วันนี้มาชวนอ่านด้วยเรื่องคำถาม ว่าทำไมมันถึงสำคัญนัก 🤫 เอาจริงๆ คือเป็นหัวข้อที่ติดอยู่ใจชั้นมานานนะที่ว่า คำตอบที่ดีจะมาจากการตั้งคำถามที่ดี ที่แอดทอยแห่ง DataRockie บอกไว้ (ชั้นไปเรียนกับเค้ามาแหละ) แล้วแบบไหนล่ะที่เรียกว่า “ตั้งคำถามได้ดี” —จึงเป็นเหตุให้ได้ไปฟัง The Secret Sauce Podcast EP. [1] นี้มาค่ะ

พี่เคน เค้าก็อ้างอิงมาจาก The Surprising Power of Questions จาก Harvard Business Review-พลังที่คุณอาจคิดไม่ถึงจากการตั้งคำถาม

John C. Maxwell ก็เขียนเกี่ยวกับการตั้งคำถามว่า “คำถามที่ดีจะทำให้เราฉลาด แต่คำถามที่ยอดเยี่ยม จะเปลี่ยนชีวิตของเรา”

คำถามที่ดีช่วยเพิ่มคุณค่าในองค์กร สร้างสัมพันธ์ที่ดีในหมู่คณะ หากมองในฝั่งตัวบุคคลเองการตั้งคำถามอาจจะเป็นเข็มทิศ เปลี่ยนชีวิตคุณได้เลย

ขอแบ่งหัวข้อออกเป็น 3 พาร์ทนะคะ

1. ทำไมทุกคนควรฝึกตั้งคำถาม
2. คำถามที่ดี คืออะไร
3. How to ฝึกฝนการตั้งคำถามที่ดี

ทำไมทุกคนควรฝึกตั้งคำถาม

คนที่ตั้งคำถามเก่ง ตั้งคำถามได้ถูกจุด ไม่ว่าสถานการณ์ใดๆ คนเหล่านี้มักจะคิดเยอะกว่าคนที่แค่ “ตอบคำถาม” ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วคนที่ตั้งคำถามมักจะเป็นนักคิด นักประดิษฐ์ใดๆ เพราะการตั้งคำถามของพวกเขานั้นคือการตั้งโจทย์ใหม่ๆ อยู่เสมอ

ในทางตรงกันข้าม การตอบคำถาม เป็นการทำตามโจทย์ (แต่ก็ใช่ว่าจะไม่สำคัญนะ) แต่หากตัวเธอเองอยากจะเป็นผู้นำเป็นผู้คิดค้นแล้วนั้น ก็ควรจะมีทักษะในการตั้งคำถามไว้ด้วย

ใน Harvard Business Review บอกว่า การตั้งคำถามเป็นโอกาสที่คนเรามักพลาด-หลงลืมไป เพราะการตั้งคำถามนั้นจะช่วยเพิ่ม Performance, Innovation หรือสามารถลดความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในองค์กร → หากเราตั้งคำถามได้ถูกจุด

การตั้งคำถามช่วยอะไรบ้างนะ?—ช่วยเพิ่มความคิดสร้างสรรค์ สร้างความแตกต่าง ช่วยพัฒนาตัวเอง ทำให้เรียนรู้/ค้นพบสิ่งใหม่ๆ ได้ ช่วยให้เข้าใจบางอย่างได้ถ่องแท้มากขึ้น หรือแม้กระทั่งทำให้สามารถเดินหน้าต่อไปได้

ในทางตรงข้าม ถ้าเธอได้แต่ใช้ชีวิตไปวันๆ 😴 ไม่ตั้งคำถามอะไรเลย มันจะไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง เพราะเธอตื่นขึ้นมาแล้ว แค่ทำตามโจทย์เดิมไปเรื่อยๆ (ไม่ได้ช่วยอะไรเลยตามหัวข้อด้านบน) นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมเราควรจะฝึกตั้งคำถาม

Isaac Newton ที่เราเรียนมาตอนมัธยมว่า 🍎 แอปเปิ้ลตกใส่หัวเค้า หากเป็นชั้นคงโวยวาย หยิบมากัดกินแม่งเลย ฮ่าๆๆ ..แต่ไม่ใช่กับ Newton ที่เค้าตั้งคำถามว่า ทำไมมันถึงหล่นลงมา เกิดเป็นทฤษฎีแรงโน้มถ่วงต่างๆ ในอนาคตให้เราได้เรียนรู้กัน

Steve Jobs ที่ตั้งคำถามว่า 📱 มือถือไม่มีปุ่มกดได้มั้ย?, Elon Musk ที่ตั้งคำถามว่า 🌕 มนุษย์โลกจะใช้ชีวิตบนดาวอังคารได้มั้ย 🚀?

บางครั้งการตั้งคำถามที่แรงๆ ก็เพื่อช่วยให้นำชีวิตเราได้ แน่นอนว่ามันอาจจะตอบคำถามนั้นได้ยากเสียหน่อย แต่หากไม่ตั้งคำถามเลย มันก็ไม่ช่วยพัฒนาอะไรในชีวิตเธอนะ

คำถามที่ดีคืออะไร

Affective question—ตั้งคำถามที่ดีได้อย่างไร

💸 A: ทำไมเราจึงไม่รวยซักทีนะ | ชีวิตนี้ชั้นจะมีโอกาสรวยมั้ย | ทำไมคนนั้นรวยจังเลย → Why am I not rich?
💵 B: เศรษฐีที่เป็น self-made ที่รวยๆ กันนั้น เค้ารวยกันได้อย่างไร | ทำไมคนที่มีต้นทุนในชีวิตไม่ต่างจากเราทำไมถึงรวยได้ → How to get rich?

คำถามทั้ง A และ B ถามเรื่องเดียวกันคือ ความรวย — แต่ฝั่ง A นั้นตอบยากมากกกก เพราะเธอดันตั้งคำถามว่า “ทำไมคนนั้นรวยจังเลย” ในขณะที่เขา (คนนั้น) มีต้นทุนชีวิตที่ดีกว่าเธอ นั่นคือ เธอตั้งโจทย์ผิดตั้งแต่แรกแล้ว เป็นคำถามที่ถามไปก็เสียกำลังใจเปล่าๆ ไม่ได้ประโยชน์ ไม่พอยังส่งพลัง Negative ให้ตัวเองอีกต่างหาก

ทัศนคติที่ → การตั้งคำถามที่ดี

📢 A: ทำไมเราจึงไม่ได้รับการโปรโมต เลื่อนตำแหน่งซักทีนะ
✌️ B: ทำไมพี่คนนั้นจึงได้รับการโปรโมตนะ | ทำไมหัวหน้าของเรา ตอนอายุเท่าเราจึงได้รับการโปรโมตนะ

เป็น 2 คำถามที่ต่างกันที่ Growth mindset ที่เป็น Positive

แล้วในตอนที่เธอต้องเจอกับ …

😩 A: ทำไมพอมีปัญหาต้องเป็นตูทุกทีเลย
🤔 B: ปัญหานี้ก็เป็นอีกปัญหานึงที่เข้ามา ว่าแต่เราจะผ่านมันไปได้ยังไง?

และ B เป็นคำถามที่ lead ไปสู่การดำเนินชีวิตของเราได้ดีขึ้น

พี่เคน ได้ยกตัวอย่างฟังก์ชั่นของการถามคำถาม มาประมาณนี้ค่ะ

1. ถามเพื่อเรียนรู้กันและกัน อาจจะเป็นสังคมที่เราจะต้องทำงานร่วมกัน เพื่อแก้ปัญหาใดปัญหาหนึ่ง และเราต้องเดินหน้าหรือเผชิญหน้าไปด้วยกัน เช่นตั้งคำถามที่ว่า ลูกค้าต้องการอะไรกันแน่นะ?, หน่วยงานเรามีข้อได้เปรียบอะไรบ้างในการแข่งครั้งนี้
2. ถามเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดี ทั้งในสังคมครอบครัวหรือองค์กร เช่น อะไรคือบทเรียนจากเรื่องนี้, เรียนรู้อะไรจากข้อผิดพลาดนี้บบ้าง, ถ้าเป็นผู้นำอาจจะถามผู้ตามว่า How can I serve you?—ชั้นช่วยอะไรคุณได้บ้างมั้ย?
3. ถามเพื่อให้ได้ข้อมูลบางอย่างมา แบบนี้เป็นทักษะแล้วล่ะนะ ถามเพื่อให้ได้คำตอบที่เธอต้องการมา หรือใช้เพื่อการเจรจาต่อรองธุรกิจ

Dale Carnegie จาก How to win friends & influence people Be a good listener, ask questions the other person will enjoy answering. เป็นผู้ฟังที่ดี และตั้งคำถามในสิ่งที่คนตอบนั้นสนุกในการตอบคำถาม

How to 🙏 ฝึกฝนการตั้งคำถามที่ดี

จะถามคำถามที่ดีได้นั้นเธอจะต้อง “เป็นผู้ฟังที่ดี สุภาพ (Active Listening)”

ไม่มีคำถามไหนที่เป็นคำถามที่ “โง่” —หากมาจากทัศนคติที่ดี (ถูกที่ ถูกเวลา ถูกกาลเทศะ)

คนเราไม่ค่อยได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพราะไม่กล้าตั้งคำถามง่ายๆ (ที่โง่ๆ)

---

พี่เคน ได้สรุปกาารเริ่มต้นบทสนทนา อาจจะเริ่มได้จาก…

1. คำถามที่กว้างและปลายเปิด อย่าง 5W1H ที่เป็นไม้ตายในการเริ่มต้นบทสนทนา เช่น ช่วงนี้ทำอะไรสนุกๆ อยู่บ้างมั้ยครับ เล่าให้ฟังหน่อย? ไม่ใช่ถามว่า ช่วงนี้ยุ่งมั้ย? —มีงานวิจัยบอกว่า การถามคำถามปลายปิด (ตอนเริ่มต้นสนทนา) อย่าง ใช่มั้ย? ใช่หรือไม่? จะทำให้เราพลาดข้อมูลมหาศาลจากตัวของผู้ตอบ หรืออาจจะทำให้ได้คำตอบที่ผิดเพี้ยนไปได้เลย

2. คำถามที่ค่อยๆ โฟกัสไปที่ประเด็นใดประเด็นนึง หลังจากที่เธอได้หว่านคำถามกว้างๆ ไปแล้วจงเป็นผู้ฟังที่ดี จับ key ที่เค้าสนใจมาตั้งเป็นคำถามที่เราต้องการ อาจจะต้องใช้ sense สักหน่อย—คำถามถัดไปนี้มักจจะไม่ค่อยอยู่ในโพยที่เตรียมมาเท่าไหร่ แต่เธอรู้อยู่ในใจว่าเธอต้องการ end result ออกมาแบบไหน

** บางทีการตั้งคำถามเริ่มต้นอาจจะปล่อยมัดฮุก-ปลายปิดเข้าไปเลยก็ได้ หากจำเป็น อย่างเป็นประเด็นร้อนแรง หรือต้องการความชัดเจน (คนตอบไม่ตรงคำถามงี้) แล้วค่อยๆ ผ่อนคลายคำถามลงในคำถามถัดมา —ศิลปะโคตรๆ **

3. เปลี่ยนกรอบคำถามใหม่ๆ เพื่อให้ได้ต้นตอของปัญหาหรือได้แนวคิดมาสร้างเป็น product ใหม่ที่ตอบโจทย์มากขึ้น เช่น

• ทำไมถึงออกกำลังกายล่ะ → อยากมีสุขภาพดี
• ทำไมถึงอยากมีสุขภาพกีหล่ะ → อยากให้ Heart rate ดีขึ้น หัวใจดีขึ้น
• แล้ว Heart rate สำคัญยังไง → Burn ได้มากขึ้น Cardio ได้นานขึ้น
• ทำไมถึงอยาก Burn ได้มากขึ้นล่ะ → Burn ได้ดี ก็ลดน้ำหนักได้ดีขึ้น
• ทำไมถึงต้องลดน้ำหนักล่ะ → รูปร่างดี สังคมยอมรับ

ถาม 5 Whys เพื่อขุดหา Emphasize, Insight ที่ดีขึ้นของผู้ตอบคำถาม ทำให้สามารถไปออก product ที่ตอบโจทย์ลูกค้ามากยิ่งขึ้น

to ask the right question is already half the solution to a problem. – Carl Jung

4. ถามคำถามที่ง่ายแต่ตอบยาก อาจจะเอาไปถามตัวเองหรือเพื่อนก็ได้ เพื่อช่วยให้เราได้ค้นพบศักยภาพใหม่ๆ ทราบถึงปัญหาในตัวเราเอง อย่างเช่น อะไรที่จะไม่เปลี่ยนแปลงไปในอนาคต, เธอได้บทเรียนอะไรบ้างจากความผิดพลาดนี้, เธอมีความสุขมั้ยทุกวันนี้, อีก 5 ปีเธอมองว่าคุณจะอยู่ที่จุดไหน, เพื่อนร่วมงานมมองตัวเธอยังไง, เธอจะเพิ่ม value ให้กับตัวเองได้ยังไง, เธอควรจะเรียนรู้อะไรมากกว่านี้อีกมั้ย, ตัวชั้นพลาดอะไรไปหรือเปล่า … และอีกมากมาย ✌️

ที่จริงมีวิธีการอีกมากมายที่เป็นวิธีฝึการตั้งคำถาม 4 วิธีนี้เป้นเพียงการฝึกขั้นต้นเท่านั้น ไปฝึกกันดูน้า

The important thing is not to stop questioning. Curiosity has its own reason for existing. – Albert Einstein

สำคัญอยู่ที่ จงอย่าหยุดตั้งคำถาม ความอยากรู้อยากเห็นมันมีเหตุผลที่มาที่ไปของมัน

🗝️ Key takeaways

• พอใจกับชีวิตเธอตอนนี้มั้ย มองอนาคตชีวิตเป็นอย่างไร
• ทำไมถึงยังทำ “สิ่งนี้” อยู่..ทำไมหยุดทำ “สิ่งนั้น” ไปแล้วล่ะ
• สุขภาพเธอหลังจากนี้จะเป็นยังไงต่อไป

ขอบคุณที่เข้ามาอ่านนะคะ 😁

---

[1] เนื้อหาที่เขียนนี้อ้างอิงมาจาก The Secret Sauce Podcast EP.356 นะคะ (by พี่เคน) ที่มาแชร์ประสบการณ์ความลับดีๆ ให้ฟัง สรุปแล้วได้ประมาณนี้จ้า